وبلاگ
اثر هنریِ پوشیدنی؛ وقتی هنر بخشی از تو میشود
وقتی هنر از دیوار پایین میآید
هنر عرصه گفتوگو، شک، شوریدگی و تغییر است.هنرمندان در طول تاریخ بر علیه ایدئولوژیها، حکومتها، جامعه و در نهایت خود هنر شوریدهاند.
اینجا ما به بحث شوریدگی بر فضای هنر میپردازیم. سالها هنر در موزهها، گالریها و فضاهای نمایشگاهی زندگی میکرد. مخاطب وارد فضا میشد، اثر را تماشا میکرد و سپس آن را ترک میکرد. اما از اواسط قرن بیستم، بسیاری از هنرمندان این سؤال را مطرح کردند:
آیا هنر فقط باید دیده شود؟
یا میتواند وارد زندگی روزمره انسان شود؟
توماس شکاک. اثری از کاراواجو
پاسخ این پرسش به شکلگیری جریانی انجامید که امروز آن را با نام «اثر هنری پوشیدنی» یا Wearable Art میشناسیم؛ آثاری که نه روی دیوار، بلکه روی بدن زندگی میکنند.
در این نگاه، هنر دیگر شیئی جدا از انسان نیست. اینجا اثر با حرکت بدن حرکت میکند، با نور تغییر میکند و با تجربههای روزمره صاحب خود بخشی از تاریخ شخصی او میشود.
اثر هنری پوشیدنی چیست؟
هنر پوشیدنی نقطه تلاقی هنر، طراحی و زندگی روزمره است.
این آثار میتوانند در قالب گردنبند، انگشتر، سنجاق، لباس یا اشیای پوشیدنی دیگر ظاهر شوند، اما هدف اصلی آنها صرفاً تزئین نیست.
همانطور که یک مجسمه یا نقاشی حامل ایده و جهانبینی هنرمند است، اثر هنری پوشیدنی نیز حامل مفهوم، روایت و نگاه خالق خود است.
به همین دلیل ارزش چنین آثاری تنها به متریال یا تکنیک ساخت وابسته نیست؛ بلکه در ایده، فرآیند خلق و ارتباطی نهفته است که با مخاطب برقرار میکنند.
«فرشتهای از نوعی دیگر»، اثر لیام برندون موری از بریتانیا، مدلینگ در بخش آزاد جوایز WOW 2017
تفاوت اثر هنری پوشیدنی با زیورآلات معمول
بیشتر زیورآلات بازار برای هماهنگی با سلیقه عمومی طراحی میشوند.
آنها باید بارها تولید شوند، برای افراد زیادی قابل استفاده باشند و در قالب استانداردهای مشخصی قرار بگیرند.
اما اثر هنری پوشیدنی از منطق دیگری پیروی میکند.
در اینجا هنرمند ابتدا به مفهوم فکر میکند و سپس به فرم.
گاهی نتیجه ممکن است شبیه یک مجسمه کوچک باشد، گاهی به یک فرم انتزاعی نزدیک شود و گاهی حتی از قواعد متداول جواهرسازی فاصله بگیرد.
به همین دلیل است که بسیاری از این آثار تکنسخه یا محدود هستند.
اگر به تفاوت میان تولید انبوه و خلق اثر هنری علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم مقاله «تفاوت جواهر دستساز و جواهر بازاری؛ وقتی انتخاب شخصی میشود» را نیز مطالعه کنید.
—
بدن؛ بخشی از اثر
«شل»، اثر کییائو ژانگ از چین، مدلی که در بخش آوانگارد در شب افتتاحیه WOW 2018 به نمایش درآمد
یکی از مهمترین تفاوتهای اثر هنری پوشیدنی با سایر شاخههای هنر این است که بدون بدن کامل نمیشود.
در یک نقاشی، دیوار محل نمایش است.
در یک مجسمه، پایه یا فضای گالری این نقش را برعهده دارد.
اما در هنر پوشیدنی، بدن بخشی از ساختار اثر است.
حرکت گردن، زاویه شانه، حالت ایستادن، راه رفتن و حتی تنفس فرد میتواند بر تجربه بصری اثر تأثیر بگذارد.
به همین دلیل هر بار که یک اثر پوشیده میشود، تجربهای تازه خلق میشود.
هیچ دو اجرایی کاملاً مشابه نیستند.
—
آیا هر جواهر دستساز یک اثر هنری پوشیدنی است؟
خیر.
هر اثر هنری پوشیدنی میتواند جواهر باشد، اما هر جواهر دستساز الزاماً اثر هنری پوشیدنی نیست.
ممکن است یک انگشتر دستساز بسیار باکیفیت باشد، اما هدف اصلی آن زیبایی یا کاربرد باشد.
در مقابل، اثر هنری پوشیدنی معمولاً تلاش میکند فراتر از تزئین حرکت کند و ایدهای را منتقل کند.
به همین دلیل مرز میان جواهرسازی هنری، مجسمهسازی و هنر معاصر در این آثار بسیار کمرنگ میشود.
وقتی مجسمه پوشیده میشود
«نبض حیات (ریزجهان زیستی)»، اثر گالینا میهالوا از سنگاپور، ارائه شده در بخش قرمز در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۷
بسیاری از هنرمندان معاصر، بهویژه مجسمهسازان، به سمت جواهرسازی هنری حرکت کردهاند.
دلیل آن ساده است:
بدن انسان میتواند بهترین فضای نمایش یک اثر باشد.
به همین خاطر بسیاری از آثار هنری پوشیدنی در حقیقت مجسمههایی در مقیاس کوچک هستند؛ مجسمههایی که به جای قرار گرفتن روی پایه، روی بدن قرار میگیرند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، مقاله «جواهرات فیگوراتیو؛ وقتی مجسمه پوشیدنی میشود» را نیز از دست ندهید.
—
متریال؛ زبان دوم اثر
تابلوی خلق و خوی الهامبخش برای لباس اسباببازیهای وولی-Anthony Lycett
در هنر پوشیدنی، متریال فقط ماده اولیه نیست.
هر ماده بخشی از پیام اثر را منتقل میکند.
نقره میتواند حس سکون، لطافت و گذر زمان را یادآوری کند.
برنج گرمایی خاکی و انسانی دارد.
مس یادآور نخستین مواجهههای انسان با فلز است.
سنگها نیز حافظه میلیونها سال از تاریخ زمین را با خود حمل میکنند.
اگر به نقش متریال در شکلگیری معنا علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم دو مقاله «فلزها؛ جایی که ماده تبدیل به احساس میشود» و «سنگها؛ حافظه زمین در اندازه یک دست» را نیز مطالعه کنید.
هنر پوشیدنی در جهان معاصر
امروزه هنر پوشیدنی شاخهای شناختهشده در بسیاری از موزهها و رویدادهای هنری جهان است.
نمایشگاههایی مانند International Contemporary Jewelry Fair در اروپا و رویدادهای تخصصی جواهرات معاصر در هلند، آلمان و بریتانیا سالانه میزبان هنرمندانی هستند که در مرز میان جواهرسازی، طراحی و مجسمهسازی فعالیت میکنند.
در این رویدادها، ارزش اثر نه بر اساس وزن فلز یا سنگ، بلکه بر اساس ایده، نوآوری و کی
فیت هنری آن سنجیده میشود.
The 42nd Hong Kong International Jewellery Show
چرا افراد به سمت آثار هنری پوشیدنی میروند؟
زیرا این آثار چیزی فراتر از زیبایی ارائه میکنند.
آنها امکان بیان فردیت را فراهم میکنند.
در دنیایی که بسیاری از محصولات شبیه هم شدهاند، داشتن یک اثر هنری پوشیدنی به معنای داشتن چیزی است که بخشی از جهان شخصی شما را بازتاب میدهد.
این آثار معمولاً انتخاب هنرمندان، معماران، طراحان، نویسندگان و افرادی هستند که پوشش را صرفاً ابزار نمایش ظاهر نمیدانند، بلکه آن را بخشی از زبان شخصی خود میبینند.
گردنبند انحنای سرخ
ساخته شده از پاپیه ماشه و موی بز: کاری از نامو امینی موجود در مجموعه آرتورک
اثر هنری پوشیدنی؛ هنر برای زندگی
شاید مهمترین ویژگی اثر هنری پوشیدنی این باشد که هنر را از فضای رسمی و محدود نمایشگاهی خارج میکند.
هنر دیگر منتظر مخاطب نمیماند؛ همراه او حرکت میکند.
روی بدن زندگی میکند.
با او پیر میشود.
و به مرور بخشی از خاطرات و هویت او میشود.
در آرتورک، ما جواهرات را تنها بهعنوان زیور نمیبینیم. هر قطعه تلاشی است برای نزدیک کردن مجسمه، طراحی و هنر معاصر به زندگی روزمره.
آثاری که میتوانند پوشیده شوند، اما فراتر از پوشیده شدن، روایت شوند؛ زیرا گاهی یک جواهر فقط یک جواهر نیست، بلکه تکهای از یک جهان هنری است که همراه شما زندگی میکند.
